Budda Medycyny i medycyna tybetańska (Gyushi)
Cztery Tantry, ich domniemany autor, spór Zurkharwy i malowidła medyczne regenta Sangye Gyatso.
Wiedza
Wiara
Cztery Tantry (rGyud bzhi, «Gyushi»), podstawowy tekst medycyny tybetańskiej (Sowa Rigpa), przedstawiają się jako nauka Buddy Medycyny, który ukazał się pod postacią mędrca Rigpé Yeshé w niebiańskim mieście Tanaduk.
Źródła 1
Ustalone
Tekst w znanej nam postaci wiąże się z lekarzem Yuthokiem Yönten Gönpo Młodszym (XII wiek).
Źródła 1
Sporne
W XVI wieku lekarz Zurkharwa Lodrö Gyelpo dowodził, że Cztery Tantry powstały w Tybecie i nie są słowem Buddy. Janet Gyatso badała ten spór, w którym autorytet religijny zderzył się z dociekaniem historycznym wśród samych uczonych tybetańskich.
Źródła 1
Ustalone
Pod koniec XVII wieku regent Desi Sangye Gyatso napisał wielki komentarz «Błękitny beryl» i zlecił serię malowideł medycznych ilustrujących Cztery Tantry; otwiera ją Budda Medycyny.
Źródła 1
Ustalone
Lecznicze kąpiele «Lum» z tradycji Sowa Rigpa wpisano w 2018 r. na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.
Źródła 2
Ustalone
Sowa Rigpa jest dziś praktykowana w Indiach, Nepalu, Bhutanie, Mongolii i Chinach; Sienna Craig bada jej obieg i komercjalizację.
Źródła 3
Wiedza
Ustalone Sporne Hipoteza Wiara
Ustalone: potwierdzone źródłami i przyjęte przez specjalistów. Sporne: specjaliści się różnią. Hipoteza: zaproponowane, nieudowodnione. Wiara: to, co mówi tradycja religijna, bez roszczeń historycznych.
Źródła
- Janet Gyatso, Being Human in a Buddhist World: An Intellectual History of Medicine in Early Modern Tibet, Columbia University Press, 2015. cup.columbia.edu
- UNESCO Intangible Cultural Heritage, “Lum medicinal bathing of Sowa Rigpa” (2018). ich.unesco.org
- Sienna R. Craig, Healing Elements: Efficacy and the Social Ecologies of Tibetan Medicine, University of California Press, 2012. www.ucpress.edu
Linki sprawdzone 15 października 2026 r.