Оточ Манла ба төвд анагаах ухаан (Жүд ши)
Дөрвөн үндэс, түүний зохиогч гэгдэгч, Зурхарвагийн маргаан ба Дэсрид Санжаажамцын анагаахын зургууд.
Мэдлэг
Итгэл
Дөрвөн үндэс (rGyud bzhi, «Жүд ши»), төвд анагаах ухааны (Сова Ригпа) үндсэн зохиол нь өөрийгөө Танадүг хэмээх тэнгэрийн хотод Ригпэ Ешэ мэргэний дүрээр илэрсэн Оточ Манлагийн айлдвар хэмээн танилцуулдаг.
Эх сурвалж 1
Тогтоогдсон
Бидний мэдэх хэлбэрээрээ энэ зохиол Бага Ютог Ёндонгомбо эмчтэй (XII зуун) холбогддог.
Эх сурвалж 1
Маргаантай
XVI зуунд эмч Зурхарва Лодой Жалбо Дөрвөн үндсийг Төвдөд зохиосон, бурханы айлдвар биш гэж нотолсон. Жанет Гьяцо энэ маргааныг судалсан бөгөөд төвд эрдэмтдийн дунд шашны эрх мэдэл түүхэн судалгаатай мөргөлдсөн.
Эх сурвалж 1
Тогтоогдсон
XVII зууны төгсгөлд Дэсрид Санжаажамц «Вайдуурья онбо» хэмээх их тайлбарыг бичиж, Дөрвөн үндсийг дүрсэлсэн анагаахын цуврал зургийг зуруулсан; түүнийг Оточ Манла нээдэг.
Эх сурвалж 1
Тогтоогдсон
Сова Ригпагийн «Лум» эмчилгээний усан засал 2018 онд ЮНЕСКО-гийн Биет бус соёлын өвийн төлөөллийн жагсаалтад бүртгэгдсэн.
Эх сурвалж 2
Тогтоогдсон
Сова Ригпаг өнөөдөр Энэтхэг, Балба, Бутан, Монгол, Хятадад хэрэглэдэг; Сиенна Крейг түүний тархалт ба арилжаалалтыг судалдаг.
Эх сурвалж 3
Мэдлэг
Тогтоогдсон Маргаантай Таамаглал Итгэл
Тогтоогдсон: эх сурвалжаар нотлогдсон, мэргэжилтнүүд хүлээн зөвшөөрсөн. Маргаантай: мэргэжилтнүүд санал нийлэхгүй байна. Таамаглал: дэвшүүлсэн, нотлогдоогүй. Итгэл: шашны уламжлал юу гэж өгүүлдэг, түүхэн нотолгооны зорилгогүй.
Эх сурвалж
- Janet Gyatso, Being Human in a Buddhist World: An Intellectual History of Medicine in Early Modern Tibet, Columbia University Press, 2015. cup.columbia.edu
- UNESCO Intangible Cultural Heritage, “Lum medicinal bathing of Sowa Rigpa” (2018). ich.unesco.org
- Sienna R. Craig, Healing Elements: Efficacy and the Social Ecologies of Tibetan Medicine, University of California Press, 2012. www.ucpress.edu
Холбоосыг 2026 оны 10-р сарын 15-нд шалгасан.