พระไภษัชยคุรุ: ประวัติและประติมานวิทยา

พระไภษัชยคุรุ ภาษาสันสกฤตว่า ไภษัชยคุรุ (Bhaiṣajyaguru) เป็นพระพุทธเจ้าในพุทธศาสนามหายาน คัมภีร์หลักคือ ไภษัชยคุรุสูตร เป็นที่รู้จักแล้วในอินเดีย มีการพบชิ้นส่วนต้นฉบับภาษาสันสกฤตที่เมืองกิลกิต ซึ่งปัจจุบันอยู่ในปากีสถาน พระสูตรนี้ได้รับการแปลเป็นภาษาจีนหลายครั้ง ที่มีชื่อเสียงที่สุดคือฉบับของพระถังซัมจั๋ง (เสวียนจั้ง) ใน ค.ศ. 650 และฉบับของพระอี้จิงในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 8

วิธีจดจำพระองค์

• พระวรกายสีน้ำเงินเข้ม ซึ่งคัมภีร์เปรียบกับแก้วไพฑูรย์ (ไวฑูรยะ)
• ประทับนั่งขัดสมาธิในท่าทำสมาธิ
• พระหัตถ์ซ้ายวางบนตัก ถือบาตรหรือหม้อยา
• พระหัตถ์ขวาหงายลงในท่าประทานพร มักถือกิ่งสมอ (อรุระ) ผลไม้ที่ปรากฏในตำรายาดั้งเดิมของเอเชียแทบทุกตำรา

ต่างประเพณี ต่างรูปแบบ

ในทิเบต พระสังเกเมนลามักวาดร่วมกับพระไภษัชยคุรุอีกเจ็ดพระองค์ รวมเป็นแปดพระองค์ ในจีน พระองค์มักประดิษฐานในพระอุโบสถหลักเคียงข้างพระศากยมุนีและพระอมิตาภะ ในญี่ปุ่น ยากุชิ เนียวไรมักถือหม้อยาใบเล็กในพระหัตถ์ซ้าย ยกพระหัตถ์ขวาขึ้น มีพระโพธิสัตว์นิกโกและกักโกเป็นอัครสาวก และมีขุนพลเทพสิบสององค์คอยพิทักษ์ ในประเทศไทย พระกริ่งที่ถือหม้อยาก็ได้รับคติมาจากพระไภษัชยคุรุ

อ่านเพิ่มเติม

ความแตกต่างเหล่านี้เห็นได้ชัดในพระพุทธรูปและทังกาของแคตตาล็อก ส่วนพระสูตรและหนังสืออรรถาธิบายอยู่ในหมวดหนังสือ

อ่านบทความไภษัชยคุรุ เมนลา เย่าซือ ยากุชิ: พระนามในแต่ละประเทศ

ดูแคตตาล็อกทั้งหมด