Tịnh độ phương Đông: Vaiḍūryanirbhāsa, xứ sở của ánh sáng lưu ly
Vượt qua những thế giới nhiều như cát sông Hằng: một cõi mà mặt đất là đá xanh, và, kinh nói, có thể đến bằng tâm niệm.
Nhiều người biết Tịnh độ phương Tây, của Phật A-di-đà. Ít người biết người chị em phương Đông của nó, nơi Bhaiṣajyaguru ngự trị: Vaiḍūryanirbhāsa, «Tịnh Lưu Ly».
Nó ở đâu?
Theo kinh, nó nằm ở phương Đông, vượt qua số cõi Phật gấp mười lần số hạt cát sông Hằng. Đó không phải khoảng cách tính bằng ki-lô-mét mà là một hình ảnh: một xứ xa đến mức chỉ có thể đến bằng tâm niệm và công đức.
Nó trông thế nào?
Mặt đất bằng lưu ly; dây vàng phân định các con đường. Tường, tháp, cung điện, cổng được làm bằng bảy báu. Theo kinh, ở đó có vẻ đẹp như cõi của A-di-đà ở phương Tây. Bản kinh mô tả cõi ấy không có các nẻo ác, không có khổ đau. Hai vị Bồ Tát ở bên Ngài: Sūryaprabha (Nhật Quang, «ánh mặt trời») và Candraprabha (Nguyệt Quang, «ánh trăng»). Họ là những vị đứng đầu đại chúng Bồ Tát của cõi ấy.
Sinh về nơi ấy, hay chỉ nghĩ đến nó
Một ý tưởng của kinh rất quan trọng: khả năng được sinh về tịnh độ này, như tịnh độ của A-di-đà. Kinh cũng nói rằng những ai, lúc cận kề cái chết, đã nghe danh hiệu Bhaiṣajyaguru, sẽ được tám vị Bồ Tát dẫn đến cõi ấy. Đó là sự an ủi cho người sắp mất cũng như niềm hy vọng cho người đang sống.
Một thiên đường trên vách: các hang động Đôn Hoàng
Đề tài này được vẽ ở Đôn Hoàng, ngay cửa sa mạc Gobi, trong các hang Mạc Cao, nơi các bích họa thời Đường và những thời sau mô tả tịnh độ của Bhaiṣajyaguru: một vị Phật trên ngai, quanh có các Bồ Tát và những công trình mái cong, cùng cảnh mười hai đại nguyện và «chín cái chết yểu». Những bức tranh này nay là chứng tích lớn của nghệ thuật Phật giáo Trung Á.
Một thế giới xanh ở Nhật Bản
Các họa sĩ Nhật Bản đã vẽ cõi xanh biếc này trên các cuộn tranh và trên đài tượng. Kim đường của Yakushi-ji ở Nara có một đài tòa lộng lẫy phi thường, với hoa văn dây nho và những hình người đến từ Con đường Tơ lụa: một mảnh của Trung Á trên hòn đảo Mặt trời mọc. Xem Yakushi-ji.
«Tịnh độ» nghĩa là gì?
Trong Đại thừa, tịnh độ là địa hạt hoạt động của một vị Phật: một không gian được hình thành bởi nguyện lực và công đức của Ngài, nơi việc tu tập dễ dàng hơn. Nhiều vị thầy hiểu nó vừa là một nơi xa xôi, vừa là trạng thái tâm của người hành giả. Vì thế cũng có thể nói rằng lưu ly trong kinh trước hết là một ngôn ngữ của sự trong sáng.
Nguồn
Kinh Dược Sư (Huyền Trang, Taishō 450); Raoul Birnbaum, The Healing Buddha (1979); Viện Nghiên cứu Đôn Hoàng (hang Mạc Cao). Cách miêu tả cụ thể thay đổi theo từng hang và từng thời.
Đọc bài viếtLapis lazuli, màu sắc của Phật Dược Sư