Lapis ←
Lapis

Język
Chińskie malowidło ścienne
Chińskie malowidło ścienne · 618–649 · Mogao Cave 322, Dunhuang

Biblioteka tekstów

27 tekstów kanonicznych i łącznie około czterdziestu tekstów i dawnych wersji w sanskrycie, chińskim, tybetańskim, chotańskim, sogdyjskim i tanguckim, z linkami do wydań online. Teksty współczesne i praktyki przedstawiono osobno.

Sutra i jej przekłady

Sutra opisuje dwanaście ślubowań złożonych przez Buddę Medycyny dla dobra wszystkich istot; przedstawiamy je tu w całości, jako religijną treść tekstu.

  1. Sutra · klasyczny chiński

    佛說藥師如來本願經

    Fo shuo Yaoshi rulai benyuan jing

    Sutra pierwotnych ślubowań Tathāgaty Mistrza Medycyny

    Dharmagupta 達摩笈多 · 615 · T0449

    Pierwszy samodzielny chiński przekład sutry. Śākyamuni przedstawia Mañjuśrīemu Buddę Bhaiṣajyaguru, jego wschodnią czystą krainę z berylu (Vaiḍūryanirbhāsa) oraz dwanaście wielkich ślubowań, które złożył jako bodhisattwa. Następnie tekst opisuje zasługi przypisywane recytowaniu jego imienia i obrzęd ofiarny, a kończy się przysięgą dwunastu generałów jakszów.

  2. Sutra · klasyczny chiński

    藥師琉璃光如來本願功德經

    Yaoshi liuliguang rulai benyuan gongde jing

    Sutra zasług pierwotnych ślubowań Tathāgaty Mistrza Medycyny, Światła Lapis-lazuli

    Xuanzang 玄奘 · 650 · T0450

    Przekład wzorcowy w Azji Wschodniej, najczęściej recytowany w Chinach, Korei, Japonii i Wietnamie. Ma ten sam układ co T0449: Budda i jego czysta kraina, dwanaście ślubowań, zasługi pamiętania o jego imieniu, kult i lampy wotywne oraz dwunastu generałów. Posłużył za wzór przekładu sogdyjskiego.

  3. Sutra · klasyczny chiński

    藥師琉璃光七佛本願功德經

    Yaoshi liuliguang qifo benyuan gongde jing

    Sutra zasług pierwotnych ślubowań Siedmiu Buddów, wśród nich Mistrza Medycyny

    Yijing 義淨 · 707 · T0451

    Długa wersja, w której Bhaiṣajyaguru jest siódmym z grupy siedmiu Buddów Wschodu, z których każdy ma własne ślubowania i czystą krainę. Odpowiada tybetańskiej sutrze Toh 503 i zawiera więcej formuł zaklęć (dhāraṇī). Została przełożona na język tangucki.

  4. Sutra · klasyczny chiński

    佛說灌頂經 卷十二

    Fo shuo guanding jing, juan 12

    Sutra konsekracji, zwój 12: wyzwolenie od win, narodzin i śmierci

    przypisywany: Śrīmitra 帛尸梨蜜多羅 · 317–322 (?) · T1331

    Najstarsza znana postać tekstu po chińsku, włączona jako dwunasty zwój zbioru „sutr konsekracji”. Jej treść (ślubowania, czysta kraina, kult, generałowie jakszów) jest bliska późniejszym wersjom. Wielu badaczy uważa, że powstała w Chinach; według Loukoty (2019) wywodzi się od niej najstarsza wersja chotańska.

  5. Sutra · klasyczny chiński

    佛說灌頂章句拔除過罪生死得度經

    Fo shuo guanding zhangju bachu guozui shengsi dedu jing

    Ten sam tekst, samodzielna wersja w kamiennym kanonie z Fangshan

    przypisywany: Śrīmitra 帛尸梨密多羅 · 317–420 · F0088

    Niezależne świadectwo dwunastego zwoju Sutry konsekracji, zachowane na buddyjskich stelach z Fangshan koło Pekinu. Pozwala porównać tekst z wersją przekazaną w drukowanych wydaniach kanonu.

  6. Sutra · klasyczny chiński · tekst zaginiony

    藥師琉璃光經

    Yaoshi liuliguang jing

    Sutra Światła Lapis-lazuli Mistrza Medycyny (zaginiona)

    Huijian 慧簡 · 457

    Przekład wspomniany w dawnych chińskich katalogach buddyjskich, dziś zaginiony. Źródła zaliczają go do czterech historycznych przekładów; niektóre wiążą go ze zwojem 12 Sutry konsekracji.

  7. Sutra · klasyczny tybetański

    འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདུན་གྱི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།

    ’Phags pa de bzhin gshegs pa bdun gyi sngon gyi smon lam gyi khyad par rgyas pa (Saptatathāgatapūrvapraṇidhānaviśeṣavistara)

    Szczegółowe sprawozdanie o dawnych ślubowaniach Siedmiu Tathāgatów

    Jinamitra, Dānaśīla, Śīlendrabodhi, Ye shes sde · 800–830 · Toh 503

    Tybetańska wersja sutry siedmiu Buddów, równoległa do T0451. Każdy Budda Wschodu zostaje przedstawiony wraz ze swoją czystą krainą i ślubowaniami, Bhaiṣajyaguru jako ostatni. Pełny przekład angielski jest bezpłatnie dostępny w 84000.

  8. Sutra · klasyczny tybetański

    འཕགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྨན་གྱི་བླ་བཻ་ཌཱུརྱའི་འོད་ཀྱི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།

    ’Phags pa bcom ldan ’das sman gyi bla bai ḍū rya’i ’od kyi sngon gyi smon lam gyi khyad par rgyas pa

    Szczegółowe sprawozdanie o dawnych ślubowaniach Błogosławionego Bhaiṣajyaguruvaiḍūryaprabhy

    Jinamitra, Dānaśīla, Ye shes sde · 800–830 · Toh 504

    Tybetańska wersja sutry poświęcona wyłącznie Bhaiṣajyaguru, równoległa do chińskich przekładów T0449 i T0450 oraz do sanskrytu z Gilgitu. Przedstawia dwanaście ślubowań, czystą krainę, kult i dwunastu generałów.

  9. Dhāraṇī · klasyczny tybetański

    Vaiḍūryaprabhadhāraṇī

    Dhāraṇī Światła Berylu

    700–899 (?) · Toh 505

    Krótka formuła zaklęcia przekazana przez siedmiu Tathāgatów. Tekst opisuje korzyści, które tradycja przypisuje jej recytacji (oczyszczenie karmy, ochrona). Przekład angielski: 84000 (2021).

    • 84000 pełny przekład angielski

  10. Sutra · sanskryt

    भैषज्यगुरुवैडूर्यप्रभराजसूत्र

    Bhaiṣajyaguruvaiḍūryaprabharājasūtra

    Sutra Króla Bhaiṣajyaguru, Światła Berylu

    200–499 (?) · Gilgit · Bāmiyān

    Jedyna zachowana wersja indyjska, w rękopisach odnalezionych w Gilgicie (Pakistan) i Bāmiyānie (Afganistan). Wyróżnia się trzy redakcje. Sutrę cytuje też Śikṣāsamuccaya Śāntidevy. Wydania: Dutt 1939, Vaidya 1961, Schopen 1978.

  11. Sutra · chotański

    Chotańskie wersje sutry

    Bailey, Khotanese Texts III–V · Emmerick 1985

    Fragmenty kilku wersji chotańskich, które nie odpowiadają dokładnie żadnej znanej wersji. Według Loukoty (2019) najstarszą przełożono z chińskiej Sutry konsekracji (T1331).

  12. Sutra · sogdyjski

    Sogdyjska wersja sutry

    700–999 · Benveniste 1940 · Turfan T ia = 10402

    Fragment opublikowany przez Benveniste’a, ściśle zgodny z chińskim przekładem Xuanzanga (T0450). Drugi fragment, z Turfanu, może pochodzić z innej wersji chińskiej.

  13. Sutra · tangucki

    Tangucka wersja sutry Siedmiu Buddów (według Yijinga)

    1000–1299 · IOM Inv. 7827 · British Library Or.12380 · BnF Pelliot Xixia 924

    Tangucki przekład wersji Yijinga (T0451), zachowany w rękopisach i drzeworytach z Chara-Choto i Dunhuangu, w większości fragmentarycznych.

Rytuały i liturgie

  1. Rytuał · klasyczny chiński

    藥師琉璃光如來消災除難念誦儀軌

    Yaoshi liuliguang rulai xiaozai chunan niansong yigui

    Rytuał recytacji Mistrza Medycyny dla odwrócenia nieszczęść i przeszkód

    Yixing 一行 · 727 · T0922

    Ezoteryczny podręcznik rytualny: urządzenie przestrzeni rytualnej, wizualizacja Buddy, gesty (mudrā) i formuły do recytacji. Pokazuje, jak kult Bhaiṣajyaguru wszedł do buddyzmu tantrycznego epoki Tang.

  2. Rytuał · klasyczny chiński

    藥師如來觀行儀軌法

    Yaoshi rulai guanxing yigui fa

    Metoda rytualna kontemplacji Tathāgaty Mistrza Medycyny

    przypisywany: Vajrabodhi 金剛智 · 723–736 · T0923

    Rytuał medytacji i recytacji przypisywany indyjskiemu mistrzowi Vajrabodhiemu, który działał w Chinach. Opisuje etapy praktyki wizualizacji Buddy i jego formuł.

  3. Rytuał · klasyczny chiński

    藥師如來念誦儀軌

    Yaoshi rulai niansong yigui

    Rytuał recytacji Tathāgaty Mistrza Medycyny (wersja A)

    przypisywany: Amoghavajra 不空 · 746–774 · T0924A

    Krótki rytuał ezoteryczny przypisywany Amoghavajrze: przygotowanie, inwokacja, ofiary i recytacja formuły Buddy.

  4. Rytuał · klasyczny chiński

    藥師如來念誦儀軌

    Yaoshi rulai niansong yigui

    Rytuał recytacji Tathāgaty Mistrza Medycyny (wersja B)

    przypisywany: Amoghavajra 不空 · 618–907 · T0924B

    Krótka, odrębna wersja tego samego rytuału, przekazana osobno w kanonie Taishō.

  5. Rytuał · klasyczny chiński

    藥師儀軌一具

    Yaoshi yigui yiju

    Zbiór rytuałów Mistrza Medycyny

    T0924C

    Anonimowy zbiór procedur rytualnych poświęconych Buddzie, przekazany po rytuałach przypisywanych Amoghavajrze.

  6. Rytuał · klasyczny chiński

    藥師琉璃光王七佛本願功德經念誦儀軌

    Yaoshi liuliguang wang qifo benyuan gongde jing niansong yigui

    Rytuał recytacji sutry Siedmiu Buddów, wśród nich Króla Światła Lapis-lazuli

    Shaluoba 沙囉巴 · 1314 · T0925

    Rytuał siedmiu Buddów przełożony z tybetańskiego w czasach panowania Mongołów. Odpowiada tybetańskiemu rytuałowi D 3133 przypisywanemu Śāntarakṣicie i porządkuje czytanie sutry, ofiary i ślubowania.

  7. Rytuał · klasyczny chiński

    藥師琉璃光王七佛本願功德經念誦儀軌供養法

    Yaoshi liuliguang wang qifo benyuan gongde jing niansong yigui gongyang fa

    Metoda ofiarna tego samego rytuału

    Shaluoba 沙囉巴 · 1314 · T0926

    Wersja skupiona na ofiarach dla siedmiu Buddów. Zawiera chiński przekład wersetów pochwalnych na cześć ośmiu Tathāgatów (por. D 1166).

  8. Rytuał · klasyczny chiński

    藥師七佛供養儀軌如意王經

    Yaoshi qifo gongyang yigui ruyiwang jing

    Rytuał ofiarny dla Siedmiu Buddów Medycyny, „Król spełniający życzenia”

    Gongbu chabu 工布查布 (Mgon po skyabs) · 1742 · T0927

    Chiński przekład rytuału ułożonego przez piątego dalajlamę (zob. niżej). Ten długi rytuał, wciąż praktykowany w szkołach tybetańskich, obejmuje przestrzeganie ośmiu wskazań.

  9. Rytuał · klasyczny chiński

    修藥師儀軌布壇法

    Xiu Yaoshi yigui butan fa

    Metoda urządzania ołtarza do rytuału Mistrza Medycyny

    Awang zhashi 阿旺扎什 (Ngag dbang bkra shis) · 1824 · T0928

    Praktyczne wskazówki dotyczące urządzenia przestrzeni rytualnej i ofiar w rytuale siedmiu Buddów, uzupełniające T0927.

  10. Liturgia · klasyczny chiński

    藥師三昧行法

    Yaoshi sanmei xingfa

    Praktyka samādhi Mistrza Medycyny

    Shoudeng 受登 · 1368–1644 · X1483

    Liturgia skruchy i medytacji w tradycji Tiantai, podzielona na etapy (oczyszczenie, ofiary, recytacja, kontemplacja).

  11. Liturgia · klasyczny chiński

    慈悲藥師寶懺

    Cibei Yaoshi baochan

    Cenna współczująca liturgia skruchy Mistrza Medycyny

    1644–1911 · X1484

    Liturgia skruchy w trzech zwojach, wciąż odprawiana w chińskich klasztorach, w której przeplatają się inwokacje Buddów, wyznanie win i ślubowania.

  12. Liturgia · klasyczny chiński

    佛說消災延壽藥師灌頂章句儀

    Fo shuo xiaozai yanshou Yaoshi guanding zhangju yi

    Rytuał formuł konsekracji Mistrza Medycyny

    Ruoyu 若愚 · Hou Chong 侯沖 · ZW0062

    Liturgia odnaleziona poza drukowanymi kanonami i niedawno wydana. W sześciu zwojach rozwija obrzęd oparty na sutrze.

  13. Rytuał · klasyczny tybetański

    De bzhin gshegs pa bdun gyi sngon gyi smon lam gyi khyad par rgyas pa’i mdo sde’i man ngag

    Saptatathāgatapūrvapraṇidhānaviśeṣavistarasūtrāntopadeśa

    Pouczenia o sutrze dawnych ślubowań Siedmiu Tathāgatów

    przypisywany: Śāntarakṣita · 725–788 · D 3132

    Wskazania rytualne dotyczące odprawiania kultu siedmiu Tathāgatów na podstawie sutry (zaproszenie Buddów, ofiary, ślubowania). Są bardzo bliskie rękopisowi z Dunhuangu IOL Tib J 433.

  14. Rytuał · klasyczny tybetański

    De bzhin gshegs pa bdun gyi sngon gyi smon lam gyi khyad par rgyas pa’i gzungs bklag pa’i cho ga mdo sde las btus pa

    Saptatathāgatapūrvapraṇidhānaviśeṣavistarakalpavacanavidhisūtrāntasaṃkṣepa

    Rytuał recytacji dhāraṇī Siedmiu Tathāgatów, zaczerpnięty z sutr

    przypisywany: Śāntarakṣita · 725–788 · D 3133

    Rytuał recytacji formuły siedmiu Tathāgatów. Jest źródłem chińskiego rytuału T0925, przełożonego w XIV wieku.

  15. Rytuał · klasyczny tybetański

    De bzhin gshegs pa bdun gyi sngon gyi smon lam gyi khyad par rgyas pa shes bya ba’i mdo sde bklag cing de bzhin gshegs pa bdun mchod de smon lam gdab pa’i cho ga mdo sde las btus te rim par bklag pa

    Czytanie sutry, ofiara dla Siedmiu Tathāgatów i rytuał ślubowań recytowane po kolei

    przypisywany: Śāntarakṣita · 725–788 · D 3134 · Q 3955

    Pełny rytuał łączący czytanie sutry, ofiary dla siedmiu Buddów i składanie ślubowań.

  16. Hymn · klasyczny tybetański

    De bzhin gshegs pa brgyad la bstod pa

    Aṣṭatathāgatastotra

    Pochwała Ośmiu Tathāgatów

    przypisywany: Śāntarakṣita · 725–788 · D 1166

    Hymn pochwalny na cześć ośmiu Buddów (siedmiu Tathāgatów i Śākyamuniego). Jego wersety dwukrotnie przełożono na chiński (T0926 i T0927).

  17. Liturgia · staro-tybetański

    Liturgia Siedmiu Tathāgatów, wśród nich Bhaiṣajyaguru

    800–999 · IOL Tib J 433 · IOL Tib J 434 · Pelliot tibétain 179

    Rękopisy rozproszone między Londynem a Paryżem, po raz pierwszy zestawione i wydane przez Hu Enbo (2025). Ukazują wczesną postać rytualnego kultu siedmiu Buddów w Tybecie. Ich związek z Śāntarakṣitą jest przedmiotem dyskusji.

  18. Rytuał · klasyczny tybetański

    བདེར་གཤེགས་བདུན་གྱི་མཆོད་པའི་ཆོག་བསྒྲིགས་ཡིད་བཞིན་དབང་རྒྱལ།

    bDer gshegs bdun gyi mchod pa’i chog bsgrigs yid bzhin dbang rgyal

    Władca spełniający życzenia: rytuał ofiarny dla siedmiu Sugatów

    Ngag dbang blo bzang rgya mtsho (1617–1682) · 1600–1699 · BDRC MW1PD107937_12F37A

    Główny tybetański rytuał siedmiu Buddów, ułożony przez piątego dalajlamę i odprawiany do dziś; przełożony na chiński w 1742 roku (T0927). Istnieje przekład angielski J. Newmana (FPMT, 2009).

  19. Liturgia · tangucki

    Liturgia Siedmiu Tathāgatów

    tsə̣ dzji̱j nia̱ ɣjiw bji njij śjạ …

    1100–1299 · IOM Inv. 5167

    Jedyna znana tangucka liturgia kultu siedmiu Buddów, zachowana w kompletnym rękopisie z Chara-Choto. Ma układ tybetańskich rytuałów przypisywanych Śāntarakṣicie.

  20. Hymn · klasyczny chiński

    藥師琉璃光如來讚 幷序

    Yaoshi liuliguang rulai zan bing xu

    Pochwała Tathāgaty Mistrza Medycyny z przedmową

    800–999 · Pelliot chinois 3551

    Hymn pochwalny na cześć Buddy poprzedzony przedmową, skopiowany w Dunhuangu w kręgu miejscowych notabli (rękopis wymienia dostojnika o imieniu Zhang 張). Rękopis znajduje się również w kolekcji dzieł.

  21. Zbiór rytuałów · klasyczny chiński

    阿娑縛抄

    Asabashō

    Asabashō, części o Yakushim i siedmiu Yakushich

    Sonchō 尊澄 · Shōchō 承澄 · 1200–1299 · Taishō Zuzō 8–9

    Wielka encyklopedia ezoterycznych obrzędów szkoły Tendai, z rozdziałami o obrzędach Yakushiego i siedmiu Yakushich (procedury, ikonografia, przekazy ustne).

Komentarze

  1. Komentarz · klasyczny chiński

    本願藥師經古迹

    Bonwon Yaksa-gyeong gojeok / Benyuan Yaoshi jing guji

    Dawne ślady o sutrze pierwotnych ślubowań Mistrza Medycyny

    Taehyeon 太賢 · 753 · T1770

    Najstarszy zachowany koreański komentarz do sutry. Objaśnia tytuł, budowę i ślubowania zgodnie z ówczesną uczoną egzegezą.

  2. Komentarz · klasyczny chiński

    藥師經疏

    Yaoshi jing shu

    Komentarz do sutry Mistrza Medycyny (I)

    T2766

    Anonimowy komentarz odnaleziony w Dunhuangu, świadectwo studiowania sutry w klasztorach Jedwabnego Szlaku.

  3. Komentarz · klasyczny chiński

    藥師經疏

    Yaoshi jing shu

    Komentarz do sutry Mistrza Medycyny (II)

    T2767

    Drugi anonimowy komentarz z Dunhuangu, obszerniejszy niż T2766; objaśnia tekst zdanie po zdaniu.

  4. Komentarz · klasyczny chiński

    藥師經直解

    Yaoshi jing zhijie

    Bezpośrednie objaśnienie sutry Mistrza Medycyny

    Lingyao 靈耀 · 1644–1911 · X0381

    Komentarz ciągły, który wyjaśnia praktykującym dosłowny sens sutry.

Teksty współczesne i praktyki

Teksty niekanoniczne: komentarze z XX wieku, wydania i nowsze praktyki.

  1. Komentarz · chiński · niekanoniczny

    藥師經講記

    Yaoshi jing jiangji

    Wykłady o sutrze Mistrza Medycyny

    Yinshun 印順 · 1954 · Y0004

    Wykłady wybitnego współczesnego chińskiego uczonego buddyjskiego, który objaśnia sutrę z perspektywy buddyzmu zwróconego ku życiu ludzkiemu.

  2. Komentarz · chiński · niekanoniczny

    藥師經講記

    Yaoshi jing jiangji

    Wykłady o sutrze Mistrza Medycyny

    Yanpei 演培 · 1917–1996 · YP0016

    Szczegółowy komentarz w czterech zwojach, oparty na ustnych naukach mnicha Yanpei.

  3. Wydanie · klasyczny chiński · niekanoniczny

    藥師琉璃光如來本願功德經

    Yaksa yurigwang yeorae bonwon gongdeok-gyeong

    Koreańskie wznowienie z 1459 roku sutry w przekładzie Xuanzanga

    Xuanzang 玄奘 · 1459

    Koreańskie wydanie drzeworytnicze przekładu T0450, świadectwo rozpowszechnienia sutry w Korei.

  4. Praktyka · tybetański · niekanoniczny

    Medicine Buddha Visualisation and Mantra

    sman bla'i bsgom bzlas

    Wizualizacja i mantra Buddy Medycyny

    Dudjom Lingpa (1835–1904) · 1835–1904

    Krótka praktyka wizualizacji i recytacji formuły Buddy. Tekst tybetański i przekład angielski na licencji CC BY-NC 4.0 (Lotsawa House).

  5. Praktyka · tybetański · niekanoniczny

    Daily Practice of Medicine Buddha

    Codzienna praktyka Buddy Medycyny

    Jamyang Khyentse Wangpo (1820–1892) · 1820–1892

    Krótka codzienna praktyka, szeroko rozpowszechniona w szkołach tybetańskich. Tekst tybetański i przekład angielski na licencji CC BY-NC 4.0 (Lotsawa House).

  6. Praktyka · tybetański · niekanoniczny

    Medicine Buddha Meditation and Recitation

    Medytacja i recytacja Buddy Medycyny

    Jamyang Khyentse Wangpo (1820–1892) · 1820–1892

    Prosta medytacja i recytacja z działu kriyātantry zbioru Nyingma Kama. Tekst tybetański i przekład angielski na licencji CC BY-NC 4.0 (Lotsawa House).

  7. Praktyka · tybetański · niekanoniczny

    Medicine Buddha Sādhana

    Sādhana Buddy Medycyny

    Karma Chakmé (1613–1678) · 1613–1678

    Krótka sādhana skupiona na łagodzeniu cierpień wszystkich istot. Tekst tybetański i przekład angielski na licencji CC BY-NC 4.0 (Lotsawa House).

  8. Praktyka · tybetański · niekanoniczny

    Medicine Buddha Practice

    Praktyka Buddy Medycyny

    Karma Chakmé (1613–1678) · 1613–1678

    Prosta praktyka wizualizacji i mantry. Tekst tybetański i przekład angielski na licencji CC BY-NC 4.0 (Lotsawa House).

Linki do wydań i przekładów opublikowanych przez innych. Teksty na licencji niekomercyjnej (GRETIL, Lotsawa House) nie są tu kopiowane: podajemy tylko link.

Kolekcja dzieł