मङ्गोलिया: ओतोच मानाल र मठका चिकित्सा विद्यालय

मङ्गोल भाषामा औषधि बुद्धलाई ओतोच मानाल (वा ओतोच मानला) भनिन्छ। "ओतोच" को अर्थ चिकित्सक, बिरुवाले उपचार गर्ने; "मानाल" को अर्थ चिकित्सा हो। यो नाम तिब्बती साङ्गये मेन्लासँग मिल्छ।

तिब्बतबाट आएको बौद्ध धर्म

तिब्बती बौद्ध धर्म सोह्रौँ शताब्दीदेखि मङ्गोलियामा फैलियो, अनि सत्रौँ–अठारौँ शताब्दीमा निकै बढ्यो। त्यससँगै चित्र, ग्रन्थ र चार तन्त्रको चिकित्सा आयो। मङ्गोल मठमा प्रायः एउटा चिकित्सा महाविद्यालय हुन्थ्यो, जसलाई मानबा दात्सान भनिन्छ।

मानबा दात्सान

सत्रौँदेखि बीसौँ शताब्दीसम्म मानबा दात्सानले चार तन्त्रका आधारमा, मङ्गोल र चिनियाँ ज्ञानको योगदानसहित, भिक्षु-चिकित्सक, अर्थात् "मानबा" वा "लामा-चिकित्सक", प्रशिक्षित गरे। तिनका शिक्षकले आफ्ना समयका रोगबारे ग्रन्थ पनि लेखे, जसको विविधता हालका अध्ययनले देखाएका छन्।

हस्तलिखित सूत्र

ब्रिटिश पुस्तकालयको सङ्कटग्रस्त अभिलेख कार्यक्रम (EAP529) ले "Manal healing sutra" शीर्षकको एउटा पाण्डुलिपि सूचीबद्ध गर्छ, जो मठीय जीवनमा यी ग्रन्थको स्थानको सङ्केत हो।

बीसौँ शताब्दीको अवरोध

१९३० को दशकमा अधिकांश मङ्गोल मठ बन्द वा नष्ट गरिए। १९९० पछि बौद्ध धर्म पुनः स्थापित भयो, र उलानबातरमा शिक्षण गतिविधि फेरि सुरु भए।

आज

उलानबातरमा एउटा मानबा दात्सान सञ्चालित छ। औषधि बुद्धसँग जोडिएका जुन वस्तुको हामी उल्लेख गर्छौँ, ती सूची मा छन्।

अनिश्चितता

नामको हिज्जे फरक छ (ओतोच मानाल, ओतोच मानला); मानबा दात्सानको सटीक सङ्ख्या कालअनुसार निर्धारण गर्न कठिन छ।

स्रोत

Wikipedia, "Traditional Mongolian medicine"; PMC, "History of traditional Mongolian medical education based on Manba Datsan: a literature review"; MDPI Religions 10 (4), 2019, "Mongolian Buddhist Scholars' Works on Infectious Diseases"; ब्रिटिश पुस्तकालय, Endangered Archives Programme, EAP529।

लेख पढ्नुहोस्औषधि बुद्धको पात्रो: आठौँ दिन, नवौँ महिनाको तीसौँ दिन र अन्य मिति

पूरा सूची हेर्नुहोस्