Het oostelijke zuivere land: Vaiḍūryanirbhāsa, het land van het lapis-lazulilicht
Voorbij evenveel werelden als er zandkorrels in de Ganges zijn: een land waarvan de grond een blauwe steen is en dat, zegt de soetra, in gedachten bereikt kan worden.
Veel mensen kennen het Westelijke Zuivere Land, dat van de Boeddha Amitabha. Minder mensen kennen zijn oostelijke zuster, waar Bhaiṣajyaguru heerst: Vaiḍūryanirbhāsa, ‘Zuiver Lapis-lazulilicht’.
Waar ligt het?
Volgens de soetra ligt het in het oosten, voorbij tien keer zoveel boeddhalanden als er zandkorrels in de Ganges zijn. Dat is geen afstand in kilometers maar een beeld: een land zo ver weg dat het alleen met gedachten en verdienste te bereiken is.
Hoe ziet het eruit?
De grond is lapis lazuli; gouden koorden markeren de paden. De muren, torens, paleizen en poorten zijn gemaakt van de zeven juwelen. Volgens de tekst heeft het dezelfde schoonheid als het land van Amitabha in het westen. De tekst beschrijft het zonder kwade bestemmingen en zonder lijden. Twee bodhisattva’s staan naast hem: Suryaprabha (Nikkō, ‘zonlicht’) en Chandraprabha (Gakkō, ‘maanlicht’). Zij leiden de menigte bodhisattva’s van dit land.
Daar herboren worden, of er alleen aan denken
Eén idee uit de soetra is belangrijk: de mogelijkheid van wedergeboorte in dit zuivere land, zoals in dat van Amitabha. De soetra zegt ook dat wie, als de dood nadert, de naam van Bhaiṣajyaguru heeft gehoord, door acht bodhisattva’s naar dit land wordt geleid. Het is een troost voor de stervenden en evenzeer een hoop voor de levenden.
Een paradijs op de muren: de grotten van Dunhuang
Het thema werd geschilderd in Dunhuang, aan de rand van de Gobiwoestijn, in de Mogao-grotten, waar muurschilderingen uit de Tang-tijd en later het zuivere land van Bhaiṣajyaguru weergeven: een Boeddha op een troon, omringd door bodhisattva’s en gebouwen met gebogen daken, met het tafereel van de twaalf geloften en de ‘negen ontijdige sterfgevallen’. Deze schilderingen zijn tegenwoordig belangrijke getuigen van de boeddhistische kunst van Centraal-Azië.
Een blauwe wereld in Japan
Japanse schilders gaven dit blauwachtige land weer op rollen en op de voetstukken van beelden. De gouden hal van Yakushi-ji, in Nara, heeft een voetstuk van buitengewone rijkdom, met wijnrankarabesken en figuren van de Zijderoute: een stukje Centraal-Azië op het eiland van de Rijzende Zon. Zie Yakushi-ji.
Wat betekent ‘zuiver land’?
In het mahayana is een zuiver land het werkterrein van een Boeddha: een ruimte gevormd door zijn geloften en verdienste, waar beoefenen gemakkelijker is. Veel leraren begrijpen het zowel als een verre plaats als de gemoedstoestand van de beoefenaar. Daarom kan men ook zeggen dat lapis lazuli in de soetra vooral een taal van helderheid is.
Bronnen
Medicijnboeddha-soetra (Xuanzang, Taishō 450); Raoul Birnbaum, The Healing Buddha (1979); Dunhuang Academy (Mogao-grotten). De precieze voorstellingen verschillen per grot en periode.
Artikel lezenLapis lazuli, de kleur van de Medicijnboeddha