गिलगित १९३१: जब संस्कृत सूत्र फेरि भेटिए

१९३१ मा, आजको उत्तरी पाकिस्तानको गिलगित नजिकैको नौपुर क्षेत्रमा एउटा टिलो, सम्भवतः स्तूप, मा संयोगले पाण्डुलिपि भेटिए। भोजपत्रका पाताहरू संस्कृतमा लेखिएका थिए, केही राम्रो अवस्थामा, र अधिकारीहरूले तिनलाई सङ्कलन गरे। १९३८ मा उत्खनन भयो र चाँडै बुझियो कि यो गाडिएको बौद्ध पुस्तकालय थियो।

पहाडमा एउटा पुस्तकालय

त्यस बेला गिलगित कश्मीर, मध्य एशिया र तिब्बतबीचको बाटोमा थियो। पाण्डुलिपिमा महायान सूत्र, मठीय अनुशासनका ग्रन्थ र रक्षा-मन्त्र छन्। हस्तलिपिका आधारमा यिनलाई सामान्यतः छैटौँ–सातौँ शताब्दीका मानिन्छ। आज ती भारतमा नयाँ दिल्लीको राष्ट्रिय अभिलेखालयमा राखिएका छन्।

औषधि बुद्धको सूत्र

यी ग्रन्थमा भैषज्यगुरु-सूत्रका धेरै प्रति छन्। नलिनाक्ष दत्तको संस्करण (Gilgit Manuscripts, १९३९ देखि प्रकाशित) मा तीन पाण्डुलिपि-समूह छुट्याइएका छन्: एकमा तीन पाना मात्र छन्, अरू दुई लगभग पूर्ण छन्, र एउटा तिब्बती संस्करणको नजिक छ। विज्ञका लागि यो मुख्य आधार हो: यसले ह्वेनसाङ (६५०) र यीजिङ (७०७) का ठूला चिनियाँ अनुवादभन्दा पहिले पाठ संस्कृतमा प्रचलित थियो भन्ने पुष्टि गर्छ, र विभिन्न संस्करणको तुलनाको आधार दिन्छ।

आज पनि किन चर्चा हुन्छ

• यो पहाडी बाटोबाट प्रसारणको भौतिक प्रमाण हो।
• संस्कृत, तिब्बती र चिनियाँ संस्करणबीचको भिन्नताले पाठको विकास पछ्याउन सकिन्छ।
• पाना नाजुक छन् र अध्ययन जारी छ।

थप पढ्नुहोस्

अनुवादको इतिहास औषधि गुरुको सूत्र मा र प्रतिज्ञाको सूची बाह्र प्रतिज्ञा विस्तारमा मा छ।

अनिश्चितता

खोजको ठ्याक्कै परिस्थिति धेरै तरिकाले बताइन्छ; पाण्डुलिपिको मिति हस्तलिपि-अध्ययनमा आधारित छ, त्यसैले अनुमानित मात्र हो।

स्रोत

Nalinaksha Dutt (सम्पा.), Gilgit Manuscripts, खण्ड I, श्रीनगर, १९३९; "On and around the Gilgit Manuscripts in the National Archives of India" (Totetsu, ताइसो विश्वविद्यालय पत्रिका); Wellcome Collection, सूची-प्रविष्टि; ANU Open Research Repository, "The Bhaiṣajyaguru-Sūtra and the Buddhism of Gilgit"।

लेख पढ्नुहोस्खारा-खोतो: मरुभूमिको निलो बुद्ध, सेन्ट पिटर्सबर्गमा सुरक्षित

पूरा सूची हेर्नुहोस्