Gilgit, 1931: de dag waarop de Sanskrietsoetra opdook
Manuscripten op berkenbast, verborgen in een heuvel in Noord-Pakistan, gaven de wereld de oudste bekende Sanskrietversie van de Medicijnboeddha-soetra.
In 1931 doken bij Gilgit, in het huidige Noord-Pakistan, bij toeval manuscripten op in een aarden heuvel bij Naupur, die voor een stoepa wordt gehouden. Bladen berkenbast, in het Sanskriet beschreven, sommige in goede staat. De autoriteiten namen de zaak ter hand, in 1938 volgde een opgraving, en al snel werd duidelijk dat het om een begraven boeddhistische bibliotheek ging.
Een bibliotheek in de bergen
Gilgit lag toen aan een route tussen Kasjmir, Centraal-Azië en Tibet. De manuscripten bevatten mahayana-soetra’s, teksten over kloostertucht en beschermende spreuken. Ze worden op grond van het schrift over het algemeen gedateerd in de zesde tot zevende eeuw. Ze worden nu in India bewaard, in het Nationaal Archief in New Delhi.
De Medicijnboeddha-soetra
Onder deze teksten bevindt zich de Bhaiṣajyaguru-sūtra, in meerdere exemplaren. In de uitgave van Nalinaksha Dutt (Gilgit Manuscripts, verschenen vanaf 1939) worden drie manuscripten onderscheiden: één van drie bladen, twee bijna compleet. Een ervan staat dicht bij de Tibetaanse versie. Voor specialisten is het een belangrijke mijlpaal: het bevestigt dat de tekst in het Sanskriet circuleerde vóór de grote Chinese vertalingen van Xuanzang (650) en Yijing (707), en het is een basis om versies te vergelijken.
Waarom er nog over gesproken wordt
- Het is materieel bewijs van overdracht langs bergroutes.
- Verschillen tussen de Sanskriet-, Tibetaanse en Chinese versies laten geleerden volgen hoe de tekst zich ontwikkelde.
- De bladen zijn kwetsbaar en hun onderzoek gaat door.
Om verder te lezen
Het verhaal van de vertalingen staat in de soetra van de Geneesmeester, en de lijst met geloften in de twaalf geloften in detail.
Onzekerheden
De precieze omstandigheden van de ontdekking worden op verschillende manieren verteld; de data van de manuscripten berusten op onderzoek van het schrift en blijven bij benadering.
Bronnen
Nalinaksha Dutt (red.), Gilgit Manuscripts, deel I, Srinagar, 1939; ‘On and around the Gilgit Manuscripts in the National Archives of India’ (Totetsu, tijdschrift van de Taishō-universiteit); catalogusrecord van de Wellcome Collection; ANU Open Research Repository, ‘The Bhaiṣajyaguru-Sūtra and the Buddhism of Gilgit’.
Artikel lezenKhara-Khoto: een blauwe Boeddha uit de woestijn, bewaard in Sint-Petersburg