De Medicijnboeddha-soetra: het verhaal van een reizende tekst
Een manuscript op berkenbast, een pelgrimerende monnik, een bezoekende vertaler: hoe een soetra uit India een van de meest gelezen teksten van Oost-Azië werd.
De tekst opent in Vaishali, een stad in het oude India. De Boeddha verblijft daar met een grote gemeenschap van monniken, bodhisattva’s, koningen en wezens uit alle werelden. De bodhisattva Manjushri staat op en vraagt hem te spreken over de eigenschappen van een andere Boeddha, ver in het oosten, wiens naam een hulp zal zijn in moeilijkheden voor wezens van toekomstige generaties. De Boeddha stemt toe: dit is het begin van de Medicijnboeddha-soetra (Bhaiṣajyaguruvaiḍūryaprabharāja-sūtra).
Wat de soetra vertelt
De tekst is kort en volgt een eenvoudig plan. Eerst de beschrijving van de Boeddha van een verre streek en van zijn twaalf grote geloften. Dan de beschrijving van zijn zuivere land, zijn bodhisattva’s en zijn weldaden. Tot slot praktische raad: hoe hem te eren, hoe zijn naam te reciteren, welke offers voor te bereiden. Tegen het einde vraagt een bodhisattva die Verlosser heet (Jiutuo, in de versie van Xuanzang) aan Ananda naar de ‘negen ontijdige sterfgevallen’ en wat er gedaan kan worden om ze te vermijden. De beschreven riten (aangestoken lampen, opgehangen banieren, offers) worden gepresenteerd als manieren om vriendelijkheid en wijsheid te wekken en de nagedachtenis van de doden te eren.
Een manuscript gevonden bij Gilgit
In 1931 stuitten plaatselijke bewoners bij Gilgit, in de Karakoram, bij toeval op een stel manuscripten op berkenbast in een vervallen stoepa. Ze zijn in het Sanskriet, in een schrift dat ‘Gilgit-Bamiyan’ heet. Daaronder bevindt zich de Medicijnboeddha-soetra. Ze werd in 1939 uitgegeven door Nalinaksha Dutt in de reeks Gilgit Manuscripts en is de oudste bekende Sanskrietversie. Het is een mooie verrassing: de tekst, die alleen via vertalingen bekend was, bestond werkelijk in deze vorm in India of op zijn grenzen.
De Chinese vertalingen
In China werd de soetra meerdere keren vertaald. Een vroege versie, toegeschreven aan Shrimitra, dateert uit de 4e eeuw. Dharmagupta leverde in 615, onder de Sui, een andere. De beroemdste is die van Xuanzang, uit 650, van de monnik die Centraal-Azië en India doorkruiste om teksten mee terug te brengen; ze ligt ten grondslag aan de meeste recitaties in China, Korea, Japan en Vietnam. In 707 bood Yijing, een andere reizende monnik die over zee uit India terugkeerde, een langere versie aan die niet één maar zeven Medicijnboeddha’s beschrijft. Deze vertalingen worden bewaard in de Chinese canon (Taishō 449 tot 451).
De tekst in Tibet
De tekst wordt ook bewaard in de Tibetaanse Kangyur, waar zowel de versie met ‘één Boeddha’ als de versie met ‘zeven tathagata’s’ bestaat. De acht Medicijnboeddha’s, wier beelden zoveel kloosters sieren, komen uit deze traditie.
Waarom ze zo succesvol was
In samenlevingen waar ziekte, armoede en oorlog dicht bij iedereen stonden, sprak een Boeddha wiens geloften hulp, voedsel, kleding en gerechtigheid beloven iedereen aan. In Japan was het een gebed voor de vrouw van een keizer dat in 680 de Yakushi-ji deed ontstaan; het verhaal staat in het artikel over Yakushi-ji.
De soetra vandaag lezen
Er bestaan vertalingen in het Frans en Engels, met commentaren; je vindt ze in de rubriek boeken. Vluchtig lezen kost minder dan een uur. De soetra leest als een gebed, niet als een medische verhandeling: zie het artikel over spirituele gezondheid.
Bronnen
Nalinaksha Dutt, Gilgit Manuscripts, deel I (Srinagar, 1939); Raoul Birnbaum, The Healing Buddha (1979); Taishō Tripiṭaka 449–451. De data van de oudste vertalingen zijn toeschrijvingen door de traditie.
Artikel lezenDe twaalf geloften van de Medicijnboeddha, één voor één