सोरिग सङ्क्षेपमा: तिब्बती चिकित्साको सानो शब्दावली
सोवा रिग्पा, लुङ, ट्रिपा, बेकेन: पुस्तक पढ्नु वा संस्था हेर्नुअघि शब्द बुझ्नुहोस्।
परम्परागत तिब्बती चिकित्साका धेरै नाम छन्: सोवा रिग्पा ("उपचारको विज्ञान"), सङ्क्षेपमा सोरिग। यो उत्पत्तिको कथाका कारण औषधि बुद्धसँग जोडिएको छ (चार तन्त्र हेर्नुहोस्)। केही शब्द यी हुन्।
आधारभूत शब्द
- सोवा रिग्पा (གསོ་བ་རིག་པ): "उपचारको विज्ञान", परम्परागत चिकित्साको तिब्बती नाम।
- ज्युशी (རྒྱུད་བཞི): "चार तन्त्र", आधार ग्रन्थ।
- मेन्पा: चिकित्सक।
- मेन: औषधि, प्रायः बिरुवा, खनिज र अन्य पदार्थको मिश्रण, परम्परागत "चक्की" का रूपमा।
- मेन्ला (སྨན་བླ): "औषधिका स्वामी", औषधि बुद्धको नाम।
तीन दोष
सोरिगको सैद्धान्तिक ढाँचा तीन सिद्धान्तमा अडिएको छ, जसलाई न्येपा ("दोष") भनिन्छ: लुङ ("वायु"), ट्रिपा ("पित्त") र बेकेन ("कफ")। यी आधुनिक चिकित्साको अर्थमा पदार्थ होइनन्, शरीर र मनको कार्यप्रणाली वर्णन गर्ने श्रेणी हुन्।
तीन विषसँगको सम्बन्ध
परम्पराले यी तीनलाई मनका तीन विषसँग जोड्छ: वायुसँग आसक्ति, पित्तसँग द्वेष, कफसँग मोह। यो प्रतीकात्मक सङ्गति हो; यसले औषधि बुद्धको आह्वान शरीर र मन दुवैका लागि किन गरिन्छ भन्ने देखाउँछ (आध्यात्मिक स्वास्थ्य र चिकित्सा हेर्नुहोस्)।
महत्त्वपूर्ण स्पष्टीकरण
यो शब्दावली संस्कृति बुझ्नका लागि दिइएको हो; यो उपचार-मार्गदर्शिका होइन। कुनै पनि स्वास्थ्य समस्याका लागि स्वास्थ्य विशेषज्ञसँग परामर्श गर्नुहोस्।
स्रोत
Tibetan Buddhist Encyclopedia, "Sowa Rigpa" र "Three Humors" प्रविष्टि; Men-Tsee-Khang, तिब्बती चिकित्साको परिचय; Rubin Museum of Art, Project Himalayan Art, चिकित्सा-चित्रकलाबारे लेख।
लेख पढ्नुहोस्अङ्कोर: औषधि बुद्धको दृष्टिमुनि एक सय दुई अस्पताल बनाउने राजा