Sorig in een paar woorden: een kort lexicon van de Tibetaanse geneeskunde
Sowa rigpa, rlung, tripa, béken: begrijp de woorden voordat je een boek leest of een instituut bezoekt.
De traditionele Tibetaanse geneeskunde gaat onder meerdere namen: sowa rigpa (‘wetenschap van het helen’), kortweg sorig. Ze is via haar oorsprongslegende verbonden met de Medicijnboeddha (zie de Vier Tantra’s). Hier volgen enkele woorden.
Basiswoorden
- Sowa rigpa (གསོ་བ་རིག་པ): ‘de wetenschap van het helen’, de Tibetaanse naam voor de traditionele geneeskunde.
- Gyushi (རྒྱུད་བཞི): ‘de Vier Tantra’s’, de grondlegende tekst.
- Menpa: de arts.
- Men: het geneesmiddel, vaak een mengsel van planten, mineralen en andere stoffen in traditionele ‘pillen’.
- Menla (སྨན་བླ): ‘meester van de geneesmiddelen’, de naam van de Medicijnboeddha.
De drie humeuren
Het theoretische kader van sorig rust op drie principes, nyépa (‘fouten’) genoemd: lung (‘wind’), tripa (‘gal’) en béken (‘slijm’). Ze benoemen geen stoffen in de zin van de moderne geneeskunde: het zijn categorieën waarmee wordt beschreven hoe lichaam en geest functioneren.
Een band met de drie vergiften
De traditie verbindt deze drie principes met de drie vergiften van de geest: gehechtheid met wind, afkeer met gal, onwetendheid met slijm. Het is een symbolische overeenkomst die laat zien waarom de Medicijnboeddha wordt aangeroepen voor lichaam en geest (zie spirituele gezondheid en geneeskunde).
Een belangrijke opmerking
Dit lexicon wordt gegeven om een cultuur te begrijpen. Het is geen zorggids: raadpleeg bij elk gezondheidsprobleem een zorgverlener.
Bronnen
Tibetan Buddhist Encyclopedia, lemma’s ‘Sowa Rigpa’ en ‘Three Humors’; Men-Tsee-Khang, inleiding tot de Tibetaanse geneeskunde; Rubin Museum of Art, Project Himalayan Art, essays over medische schilderkunst.
Artikel lezenAngkor: de koning die honderdtwee ziekenhuizen bouwde onder de blik van de Medicijnboeddha