Symbolen en legenden: de schaal, de myrobalan, de zon, de maan en de twaalf generaals
Elk detail van een afbeelding van de Medicijnboeddha vertelt iets. Een kleine decoder van de symbolen.
Een afbeelding van de Medicijnboeddha is een gecodeerde boodschap, die de gelovigen lezen als een bladzijde. Hier volgen de belangrijkste elementen.
De schaal met nectar
In de linkerhand een schaal (of, in Japan, een zalfpot). Voor sommigen is het de bedelnap van de monnik, een symbool van eenvoud; voor anderen de nectar van onsterfelijkheid (amṛta), die staat voor de wijsheid die verzacht. In thangka’s is ze vaak blauw, zoals het lichaam van de Boeddha.
De myrobalan (arura)
De myrobalantak in zijn rechterhand is een echte vrucht: Terminalia chebula, veel gebruikt in de Indiase (ayurveda) en Tibetaanse geneeskunde. De teksten noemen haar ‘koning der geneesmiddelen’. De traditie zegt dat de Boeddha een tak uitsteekt naar wie hem aanroept, het beeld van geven.
De zon en de maan
Twee bodhisattva’s, Suryaprabha (Nikkō) en Chandraprabha (Gakkō), vergezellen hem vaak. Ze symboliseren het licht van de dag en van de nacht, helderheid en zachtheid: wie overdag en ’s nachts lijdt, wordt begeleid. In Japanse drie-eenheden zijn het twee slanke figuren die een zittende Yakushi flankeren.
De twaalf hemelse generaals
Volgens de soetra (versie van Xuanzang) beloven twaalf grote yaksha-generaals, elk met 7.000 gevolgsmannen, te beschermen wie de Boeddha eert. De Sanskrietnamen verschillen; in Japan staan ze bekend als Kubira, Basara, Meikira, Antira, Anira, Sandira, Indara, Haira, Makora, Shindara, Shōtora en Bikara. In Japan werden ze gekoppeld aan de twaalf dierenriemdieren en de twaalf uren. De twaalf kleigeneraals van Shin-Yakushi-ji in Nara, uit de 8e eeuw, zijn een meesterwerk van het genre.
De lotus en de maan
De Boeddha zit op een lotus en een maanschijf, symbolen van zuiverheid en helderheid van geest.
Het blauw
Zie het artikel over lapis lazuli: het blauw is niet decoratief, het roept doorzichtigheid en diepte op.
De lamp van de berg Hiei
Een Japanse legende zegt dat Saichō, stichter van Enryaku-ji, voor de Yakushi van de tempel een vlam aanstak die nooit ophield te branden. Toen Oda Nobunaga de tempel in 1571 verwoestte, zou de vlam zijn bewaard in een andere tempel, Risshaku-ji in Yamagata, die haar later teruggaf. Het is een mondelinge overlevering, die als zodanig moet worden gepresenteerd.
Een iconografische anekdote
In Japan hebben de oudste Yakushi’s, zoals die uit de 7e eeuw, over het algemeen geen geneesmiddelenpot in de hand: dit attribuut verspreidt zich later, vanaf de Heian-tijd, volgens kunsthistorici.
Bronnen
Medicijnboeddha-soetra (Xuanzang, Taishō 450); dossiers van Shin-Yakushi-ji; Raoul Birnbaum, The Healing Buddha (1979). Legenden worden als zodanig gepresenteerd en zijn geen vaststaande feiten.
Artikel lezenDe Medicijnboeddha-thangka: hoe een heilig blauw wordt geschilderd