សូត្រ និងកំណែរបស់វា៖ ប្រវត្តិអត្ថបទ

ចំណេះដឹង

• បានបញ្ជាក់

  សាត្រាសំស្ក្រឹតលើសំបកឈើប៊ឺជ នៃភេសជ្ជគុរុសូត្រ ស្ថិតក្នុងចំណោមសាត្រាគីលគីត ដែលបានរកឃើញចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៣១ ហើយកំណត់អាយុតាមអក្សរសាស្ត្រថាសតវត្សទី ៥–៦។ បណ្តុំនេះស្ថិតក្នុងបញ្ជីការចងចាំពិភពលោករបស់យូណេស្កូ តាំងពីឆ្នាំ ២០១៧។

  ប្រភព 1 2

• បានបញ្ជាក់

  ណលីណាក្សា ឌុត្ត បានបោះពុម្ពលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៩។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៨ ហ្គ្រេហ្គោរី សូពិន បានរៀបចំការបោះពុម្ពរិះគន់ («កំណែ ក») ជាមួយកំណែទីបេ និងការបកប្រែជាភាសាអង់គ្លេស។ ច្បាប់ថតចម្លងពេញលេញនៃសាត្រាញូវដេលី បានចេញក្នុងឆ្នាំ ២០២៥។

  ប្រភព 3 2 4

• បានបញ្ជាក់

  គម្ពីរចិនរក្សាទុកការបកប្រែជាច្រើន៖ របស់ធម្មគុប្ត (៦១៥, T449) របស់ស៊ានហ្សាង (៦៥០, T450) ដែលគេសូត្រច្រើនជាងគេ និងរបស់អ៊ីជីង (៧០៧, T451) ដែលនិយាយអំពីព្រះពុទ្ធវេជ្ជសាស្ត្រប្រាំពីរអង្គ។

  ប្រភព 5 6 7 8

• កំពុងជជែក

  កំណែចាស់ជាងនេះមាននៅក្នុងភាគទី ១២ នៃគម្ពីរអភិសេក (ក្វាន់ទីងជីង, T1331) ដែលតាមប្រពៃណីសន្មតថាជាស្នាដៃរបស់អ្នកបកប្រែស្រីមិត្រ (សតវត្សទី ៤)។ អ្នកប្រាជ្ញជាច្រើន រួមទាំង មីសែល ស្ទ្រីកម៉ាន់ ចាត់ទុកវាជាការតែងនិពន្ធរបស់ចិននៅសតវត្សទី ៥ ទៅវិញ ស្ថានភាពនៃកំណែនេះនៅតែជាប្រធានបទជជែក។

  ប្រភព 9 10

• បានបញ្ជាក់

  គម្ពីរទីបេមានសូត្រពីរ៖ មួយឧទ្ទិសដល់ព្រះពុទ្ធវេជ្ជសាស្ត្រតែមួយអង្គ មួយទៀតដល់ព្រះពុទ្ធប្រាំពីរអង្គ សូពិនបានរៀបចំកំណែទីបេទាំងពីរ។

  ប្រភព 2

• កំពុងជជែក

  ទីកន្លែង និងកាលបរិច្ឆេទពិតប្រាកដនៃការតែងសូត្រមិនត្រូវបានដឹងទេ។ វចនានុក្រមសិល្បៈជប៉ុន (ចានុស) កត់សម្គាល់ថា ព្រះនាមព្រះពុទ្ធវេជ្ជសាស្ត្រលេចឡើងក្នុងអត្ថបទប្រហែល ១៥ ដែលបានបកប្រែជាភាសាចិនពីសតវត្សទី ៣ ដល់ទី ៥ ហើយការគោរពបូជាទ្រង់ហាក់ដូចជាពេញនិយមជាពិសេសនៅអាស៊ីកណ្តាល។

  ប្រភព 8 2

• ជំនឿ

  តាមសូត្រខ្លួនឯង ព្រះសក្យមុនីពុទ្ធបានសម្តែងសូត្រនេះនៅក្រុងវេសាលី តាមការអារាធនារបស់ពោធិសត្វមញ្ជុស្រី ដោយពិពណ៌នាអំពីបណិធានទាំង ១២ នៃព្រះពុទ្ធវេជ្ជសាស្ត្រ និងដែនបរិសុទ្ធរបស់ទ្រង់នៅទិសខាងកើត។

  ប្រភព 6

ប្រភព

1. UNESCO, Memory of the World Register: “Gilgit Manuscript” (inscribed 2017). www.unesco.org
2. Gregory Schopen, The Bhaiṣajyaguru-sūtra and the Buddhism of Gilgit, PhD thesis, Australian National University, 1978. openresearch-repository.anu.edu.au
3. Nalinaksha Dutt (ed.), Gilgit Manuscripts, vol. I, Srinagar / Calcutta, 1939. (សៀវភៅ)
4. J.-U. Hartmann, G. Melzer, T. Fukita (eds.), Gilgit Manuscripts in the National Archives of India, Facsimile Edition, vol. II.6: The Bhaiṣajyagurusūtra, National Archives of India / IRIAB Soka University, 2025 (announcement, H-Net). networks.h-net.org
5. CBETA, Taishō T449, 佛說藥師如來本願經 (Dharmagupta, 615). cbetaonline.dila.edu.tw
6. CBETA, Taishō T450, 藥師琉璃光如來本願功德經 (Xuanzang, 650). cbetaonline.dila.edu.tw
7. CBETA, Taishō T451, 藥師琉璃光七佛本願功德經 (Yijing, 707). cbetaonline.dila.edu.tw
8. JAANUS (Japanese Architecture and Art Net Users System), entry “Yakushi”. www.aisf.or.jp
9. CBETA, Taishō T1331, 佛說灌頂經 (Consecration Scripture), fascicle 12. cbetaonline.dila.edu.tw
10. Michel Strickmann, Chinese Magical Medicine, Stanford University Press, 2002. (សៀវភៅ)

តំណត្រូវបានពិនិត្យនៅថ្ងៃទី ១៥ តុលា ២០២៦។

ប្រធានបទ

• បុរាណវិទ្យា និងប្រវត្តិសិល្បៈ៖ ទុនហួង ណារ៉ា រូបសញ្ញា
• នរវិទ្យានៃពិធីព្យាបាល
• ព្រះពុទ្ធវេជ្ជសាស្ត្រ និងវេជ្ជសាស្ត្រទីបេ (គ្យុស៊ី)
• សម្មតិកម្ម និងការជជែក៖ ក្រិក និងឥណ្ឌា