Bhaiṣajyaguru, Menla, Yaoshi, Yakushi: imiona według krajów
Ten sam Budda ma w każdym języku inne imię. Krótki słowniczek, by się odnaleźć, i kilka zaskoczeń etymologicznych.
Budda Medycyny wędrował z Indii do Tybetu, Chin, Korei, Japonii i Wietnamu. Na każdym etapie jego imię tłumaczono, a każdy przekład mówi coś o tym, co ludzie w nim usłyszeli. Ich znajomość pomaga też przy szukaniu książek, muzyki lub przedmiotów.
Słowniczek
- Sanskryt: Bhaiṣajyaguru („mistrz leków”), pełna forma Bhaiṣajyaguru-vaiḍūrya-prabhā-rāja, „król światła lapis lazuli”.
- Tybetański: Sangye Menla (སངས་རྒྱས་སྨན་བླ), „Budda, mistrz leków”. „Men” znaczy lek, „la” to mistrz.
- Chiński: Yaoshi Fo (药师佛; 藥師佛 w znakach tradycyjnych), czyli Yaoshi Liuliguang Rulai, „Tathagata światła liuli”.
- Japoński: Yakushi Nyorai (薬師如来), poufale „O-Yakushi-san”.
- Koreański: Yaksa Yeorae (약사여래) lub Yaksabul.
- Wietnamski: Phật Dược Sư, czyli Dược Sư Lưu Ly Quang Như Lai.
- Mongolski: Otoch Manla (Оточ Манла). Słowo „manla” jest zapożyczeniem z tybetańskiego „menla”.
- Francuski: Bouddha de la médecine; niemiecki: Medizinbuddha; polski: Budda Medycyny.
„Lekarz” czy „mistrz”?
Bhaiṣajya znaczy „lek”; guru oznacza tu „mistrza”. Chińscy tłumacze oddali tę ideę jako yaoshi, „mistrz leków”; znak shi (師) jest ten sam co w słowie „nauczyciel”. Japońskie Yakushi po prostu przejmuje te dwa znaki (薬師). Polskie „Budda Medycyny” jest więc swobodnym tłumaczeniem: tekst mówi o mistrzu leków, a nie o lekarzu w nowoczesnym rozumieniu.
Słowo „lapis lazuli” i jego tajemnica
Sanskryckie vaiḍūrya stało się baidurya po tybetańsku, liuli (琉璃) po chińsku i ruri (瑠璃) po japońsku. Uczeni wciąż dyskutują, jaki kamień to słowo pierwotnie oznaczało: beryl, kocie oko czy lapis lazuli; w użyciu chińskim liuli zaczęło nawet oznaczać szkło barwione. „Lapis lazuli” to zwyczajowe i najbardziej sugestywne tłumaczenie. Artykuł o kamieniu opowiada więcej o tej historii.
Dlaczego to ważne
Ta sama książka może być wymieniona pod „Yakushi” w Japonii, a pod „Menla” w tybetańskiej księgarni. Wyszukiwarka w katalogu rozpoznaje wszystkie te imiona: spróbuj „薬師”, „Menla” lub „lapis”.
Przeczytaj artykułJak wybrać posąg Buddy Medycyny